Obwód pasa mierzy się na stojąco, po spokojnym wydechu, w połowie odległości między dolnym brzegiem ostatniego żebra a górną krawędzią grzebienia kości biodrowej. Wynik od 80 cm u kobiet i od 94 cm u mężczyzn jest sygnałem zwiększonego ryzyka metabolicznego i warto omówić go z lekarzem.
Jak przygotować się do pomiaru?
Potrzebujesz miękkiej miarki krawieckiej i lustra. Pomiar wykonaj bez grubych ubrań, najlepiej bezpośrednio na skórze lub w cienkiej bieliźnie. Dla porównywalności wybieraj podobne warunki – najlepiej rano, po skorzystaniu z toalety, przed śniadaniem i wypiciem płynów.
Przed przyłożeniem miarki przygotuj się w następujący sposób:
- Stań prosto, ze stopami ustawionymi mniej więcej na szerokość bioder.
- Równomiernie rozłóż ciężar ciała na obie nogi.
- Rozluźnij mięśnie brzucha i nie wciągaj go.
- Oddychaj swobodnie, bez napinania tułowia.
Jak zmierzyć obwód pasa krok po kroku?
Najważniejsze jest właściwe wyznaczenie punktu pomiaru. Nie kieruj się miejscem, w którym zwykle nosisz spodnie, ani położeniem pępka. W pomiarze zdrowotnym liczą się stałe punkty anatomiczne.
- Znajdź dolny brzeg ostatniego żebra, czyli najniższą część łuku żebrowego.
- Znajdź najwyższy punkt grzebienia kości biodrowej.
- Wyznacz połowę odległości między tymi punktami. Pomiar wykonuje się na boku tułowia, mniej więcej w linii pachowej środkowej.
- Owiń miarkę wokół ciała na wyznaczonej wysokości. Taśma powinna przylegać do skóry, ale nie może się w nią wcinać.
- Sprawdź w lustrze, czy miarka biegnie poziomo z przodu, z boku i na plecach.
- Wykonaj spokojny, naturalny wydech i odczytaj wynik bez wciągania brzucha oraz bez zatrzymywania powietrza.
- Zapisz wynik w centymetrach. Jeśli pomiary wyraźnie się różnią, powtórz je jeszcze dwa razy i porównaj odczyty.
Jeżeli trudno utrzymać taśmę na właściwej wysokości, poproś drugą osobę o pomoc. Samodzielny pomiar jest możliwy, ale pomoc ułatwia zachowanie poziomego ułożenia miarki.
Pas a talia – gdzie dokładnie mierzyć?
W codziennym języku „pas” i „talia” bywają używane zamiennie. Technicznie nie oznaczają jednak dokładnie tego samego. Talia to najwęższe miejsce tułowia, często położone powyżej pępka. Z kolei pomiar wykorzystywany w ocenie otyłości brzusznej wykonuje się w połowie odległości między łukiem żebrowym a grzebieniem kości biodrowej.
Pępek nie jest wiarygodnym punktem odniesienia. Jego położenie zależy od budowy ciała, wieku, masy ciała i napięcia skóry. Pomiar „na pępku” może więc dać wynik, którego nie da się prawidłowo porównać z progami medycznymi.
Właściwie wykonany obwód talii jest pośrednim wskaźnikiem ilości tłuszczu trzewnego. Ta tkanka tłuszczowa znajduje się głęboko w jamie brzusznej i otacza narządy wewnętrzne. Jej nadmiar wiąże się z większym ryzykiem między innymi nadciśnienia, cukrzycy typu 2, zaburzeń lipidowych i stłuszczenia wątroby.
Jakie są normy obwodu pasa?
Według kryteriów International Diabetes Federation (IDF), stosowanych dla dorosłych Europejczyków, otyłość brzuszną wskazuje obwód pasa wynoszący co najmniej 80 cm u kobiet oraz co najmniej 94 cm u mężczyzn.
| Płeć | Próg IDF | Znaczenie wyniku |
|---|---|---|
| Kobiety | 80 cm i więcej | Sygnał otyłości brzusznej i zwiększonego ryzyka metabolicznego |
| Mężczyźni | 94 cm i więcej | Sygnał otyłości brzusznej i zwiększonego ryzyka metabolicznego |
Niektóre zalecenia wykorzystują także wyższe progi, od 88 cm u kobiet i od 102 cm u mężczyzn, wskazujące na jeszcze większe ryzyko powikłań metabolicznych. Wartości te nie zastępują jednak indywidualnej oceny lekarskiej.
Sam obwód pasa nie rozpoznaje choroby. Polskie Towarzystwo Leczenia Otyłości (PTLO) zaleca interpretować go razem między innymi z BMI, ciśnieniem tętniczym, wynikami glukozy i lipidogramu oraz chorobami współistniejącymi. U dzieci i młodzieży stosuje się inne kryteria, dlatego progów dla dorosłych nie należy przenosić na osoby niepełnoletnie.
Wynik powyżej progu IDF potraktuj jako powód do konsultacji z lekarzem, a nie jako samodzielną diagnozę. Specjalista może ocenić ryzyko cukrzycy typu 2 i chorób układu krążenia oraz zdecydować, czy potrzebne są dalsze badania.
Najczęstsze błędy podczas pomiaru
Najwięcej rozbieżności wynika z techniki, a nie z rzeczywistej zmiany obwodu. Wynik może zostać zafałszowany przez:
- Przyłożenie miarki na wysokości pępka zamiast między żebrem a kością biodrową.
- Zbyt mocne zaciśnięcie taśmy, które powoduje wgniecenie skóry.
- Pozostawienie miarki zbyt luźno, przez co zsuwa się lub układa skośnie.
- Pomiar w grubym ubraniu albo po obfitym posiłku.
- Wciąganie brzucha, napinanie mięśni lub wykonywanie odczytu na wdechu.
- Zmianę punktu pomiaru przy kolejnych kontrolach.
Wzdęcia, zaparcia, infekcja oraz zatrzymywanie wody mogą przejściowo zwiększyć obwód. U kobiet na wynik wpływać mogą także wahania związane z cyklem menstruacyjnym. Dlatego lepiej porównywać pomiary wykonywane o tej samej porze, tą samą miarką i w podobnych warunkach, zamiast wyciągać wnioski z jednego odczytu.
Regularny pomiar obwodu pasa pomaga monitorować zmiany w rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej, ale nie zastępuje badania lekarskiego. Najważniejsze jest zawsze przyłożenie taśmy w tym samym, prawidłowo wyznaczonym miejscu i wykonanie odczytu po spokojnym wydechu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej ani indywidualnej diagnozy.
