Obwód pasa i obwód bioder wykorzystuje się na dwa różne sposoby. Stosunek tych wartości, czyli wskaźnik WHR, pomaga ocenić rozmieszczenie tkanki tłuszczowej i związane z nim ryzyko zdrowotne. Te same pomiary są też potrzebne przy wyborze ubrań, ale wtedy liczy się przede wszystkim punkt przyłożenia miarki oraz tabela konkretnego producenta.
Jak przygotować się do pomiaru?
Do pomiaru użyj nierozciągliwej miarki krawieckiej. Metalowa miarka budowlana nie układa się prawidłowo na obłych powierzchniach. Jeśli nie masz centymetra krawieckiego, możesz wykorzystać sznurek lub tasiemkę, a następnie zmierzyć ich długość linijką.
Przygotowanie powinno wyglądać następująco:
- Stań prosto, w naturalnej pozycji, ze stopami ustawionymi mniej więcej na szerokość bioder.
- Wykonuj pomiar w bieliźnie lub bardzo cienkiej warstwie odzieży.
- Nie wciągaj brzucha i nie napinaj mięśni.
- Ułóż miarkę poziomo, równolegle do podłoża, najlepiej kontrolując jej położenie w lustrze.
- Przyłóż taśmę do ciała, ale nie zaciskaj jej tak mocno, żeby wcinała się w skórę.
Jak zmierzyć obwód pasa i bioder?
W pomiarze dla celów zdrowotnych talia oznacza anatomiczny, najwęższy fragment tułowia. Obwód bioder mierzy się natomiast w miejscu największej wypukłości pośladków. Nie należy utożsamiać talii z miejscem, w którym kończy się pas spodni, ponieważ ubranie może być noszone wyżej lub niżej.
- Obwód talii – znajdź najwęższe miejsce między dolnymi żebrami a górną częścią kości biodrowej. U części osób nie widać wyraźnego przewężenia. Wtedy należy wybrać punkt zgodny z przyjętą metodą pomiaru i stosować go konsekwentnie przy kolejnych pomiarach.
- Obwód bioder – poprowadź miarkę przez najszerszą część pośladków. Nie przykładaj jej na wysokości samych kości biodrowych ani w połowie uda.
- Kontrola ułożenia – sprawdź z boku, czy taśma nie opada z tyłu i nie skręca się. Krzywo ułożona miarka może zaniżyć lub zawyżyć wynik.
- Powtórzenie – wykonaj każdy pomiar dwa lub trzy razy. Jeżeli wyniki się różnią, sprawdź pozycję ciała i sposób prowadzenia taśmy.
W przypadku pomiarów odzieżowych punkt nazywany pasem może znajdować się w miejscu, w którym przebiega guma, pasek lub górna krawędź spodni. Przy sylwetkach, w których talia nie tworzy wyraźnej linii, często mierzy się obwód właśnie na wysokości planowanego pasa ubrania. Tego wyniku nie należy później automatycznie używać do obliczenia medycznego WHR.
Jak obliczyć WHR i co oznacza wynik?
Wskaźnik WHR, od angielskiego waist-to-hip ratio, oblicza się przez podzielenie obwodu talii przez obwód bioder:
- Zapisz obwód talii w centymetrach.
- Zapisz obwód bioder w centymetrach.
- Podziel obwód talii przez obwód bioder.
Przy talii o obwodzie 80 cm i biodrach o obwodzie 100 cm wynik wynosi 0,80. Wskaźnik nie ma jednostki, ponieważ oba pomiary podaje się w tych samych jednostkach.
| Płeć | Wartość orientacyjnie prawidłowa | Wskazanie |
|---|---|---|
| Kobiety | poniżej 0,85 | Wyższe wartości mogą wiązać się z większym udziałem tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha. |
| Mężczyźni | poniżej 0,90 | Wyższe wartości mogą wskazywać na większe ryzyko związane z otyłością brzuszną. |
Wyższy WHR częściej opisuje rozmieszczenie tkanki tłuszczowej określane jako otyłość brzuszna lub sylwetka typu jabłko. Niższy wynik może wskazywać na większy udział tkanki tłuszczowej w dolnych partiach ciała, czyli układ nazywany potocznie typem gruszki. Nie jest to jednak rozpoznanie choroby ani pełna ocena sylwetki.
WHR stanowi jeden z elementów oceny ryzyka metabolicznego. Podwyższony wynik może współwystępować z większym prawdopodobieństwem chorób sercowo-naczyniowych i zaburzeń gospodarki glukozowej, ale jego interpretacja zależy także od wieku, płci, obwodu talii, masy ciała oraz ogólnego stanu zdrowia. BMI może uzupełniać tę ocenę, lecz również nie opisuje jej samodzielnie.
Jak wykorzystać wymiary przy zakupie ubrań?
Wymiary ciała i wymiary gotowego ubrania nie oznaczają tego samego. Ubranie powinno mieć pewien zapas swobody, czyli dodatkową przestrzeń umożliwiającą ruch i zapewniającą komfort. Jej wielkość zależy od kroju, materiału i przeznaczenia odzieży.
| Parametr | Pomiar anatomiczny dla zdrowia | Pomiar krawiecki dla odzieży |
|---|---|---|
| Punkt talii | Najwęższe miejsce tułowia | Miejsce, w którym ma przebiegać pas lub guma ubrania |
| Punkt bioder | Najszersza część pośladków | Najszersza część pośladków, sprawdzana pod kątem konkretnego kroju |
| Swoboda | Miarka przylega do ciała bez ucisku | Ubranie musi mieć dodatkowy luz zależny od fasonu |
| Interpretacja wyniku | Pomaga obliczyć WHR | Służy do porównania z tabelą producenta |
Tabela rozmiarów jest przypisana do marki, a nie do uniwersalnego systemu. Oznaczenie XL u jednego producenta może odpowiadać innym wymiarom niż XL u innej firmy. Przed zakupem sprawdź, czy podane wartości dotyczą ciała, czy gotowego ubrania. Przy spodniach często najbezpieczniej jest dobrać rozmiar do obwodu bioder, szczególnie gdy pas i biodra wskazują różne zakresy. Pas można później zwęzić, natomiast zbyt ciasne biodra zwykle ograniczają możliwość poprawki.
Przy zakupie spodni przydatny bywa także obwód uda. Zmierz go w najszerszym miejscu tuż pod pośladkiem, stojąc z wyprostowaną nogą. Ten wymiar ma znaczenie zwłaszcza przy fasonach slim, jogger i innych krojach z wąską nogawką.
O czym pamiętać przy interpretacji pomiarów?
Najbardziej użyteczne wyniki uzyskasz, gdy za każdym razem zastosujesz tę samą technikę i podobne warunki pomiaru. WHR pomaga ocenić rozkład tkanki tłuszczowej, ale nie zastępuje badania lekarskiego. Jeżeli podwyższony wynik utrzymuje się lub towarzyszą mu inne niepokojące objawy, skonsultuj go z lekarzem.
Do ubrań porównuj obwody z tabelą konkretnej marki, a do oceny WHR stosuj pomiar anatomiczny. To rozdzielenie dwóch celów pozwala uniknąć zarówno błędnej interpretacji zdrowotnej, jak i nietrafionego rozmiaru.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niepokojących wyników pomiarów skonsultuj się z lekarzem.
